مقدمه
لیدوایر در موتورهای دریایی بهعنوان یکی از روشهای سنتی اندازهگیری لقی یاتاقان اصلی و شاتون کاربرد دارد؛ روشی که بهویژه در نبود ابزارهای تخصصی مانند فیلر تلسکوپی یا گیج عمقی به کار میآید. تکنسینها این سیم نرم را بین یاتاقان و پین قرار میدهند و از میزان فشردگی آن، مقدار لقی واقعی را استخراج میکنند.
کاربرد لیدوایر در موتورهای دریایی در کنار سایر روشهای اندازهگیری
طبق منابع فنی صنعت دریانوردی، تکنسینها برای اندازهگیری لقی یاتاقانهای اصلی موتورهای دریایی معمولاً چند روش را به کار میبرند. تکنسینها روش لیدوایر را بیشتر زمانی انتخاب میکنند که ابزار تخصصی در دسترس نیست یا ساختار موتور اجازه استفاده از روشهای دقیقتر را ندهد:
- بریج همراه با گیج عمقی (Bridge with Depth Gauge)
- فیلر تلسکوپی یا سوئدی (Telescopic / Swedish Feeler Gauge)
- گیج عمقی دیجیتال (Dial Type Depth Gauge)
- لیدوایر؛ بهعنوان روش سنتی و پشتیبان
روش استاندارد اندازهگیری لقی یاتاقان اصلی و شاتون با لیدوایر
بر اساس رویههای رایج در نگهداری موتورهای دریایی، مراحل اندازهگیری لقی با لیدوایر را میتوان به این ترتیب دنبال کرد:
- میللنگ را بچرخانید و کرانک را در وضعیت TDC قرار دهید.
- قفلهای ایمنی یاتاقان را باز کنید و موقعیت مهرهها را علامتگذاری کنید.
- مهرهها را شل کنید و نیمکاسه پایینی یاتاقان را همراه پیچها پایین بیاورید.
- سه رشته لیدوایر را بهصورت محیطی و در سه نقطه مختلف روی نیمکاسه قرار دهید.
- نیمکاسه را در جای خود قرار دهید و مهرهها را مطابق گشتاور استاندارد سفت کنید.
- مجموعه را باز کنید. سیمها را خارج کنید. ضخامت هر رشته را با میکرومتر اندازه بگیرید.
حد مجاز فشردگی سیم لیدوایر
طبق تجربهی رایج در صنعت دریایی، نباید سیم لیدوایر را آنقدر فشرده کرد که ضخامت نهاییاش از یکسوم قطر اولیه کمتر بیفتد؛ وگرنه نتیجه اندازهگیری اعتبار خود را از دست میدهد. اگر عدد اندازهگیری خارج از محدوده مجاز دفترچه سازنده بود، باید یاتاقان را تعویض کرد یا لقی را با شیم تنظیم کرد. این عدد بسته به مدل و سازنده موتور فرق میکند. همیشه دفترچه سرویس موتور را نیز بررسی کنید.
بررسی فشردگی (Crush) یاتاقان با لیدوایر
فشردگی یاتاقان (Crush) پارامتری متفاوت از لقی است و نشان میدهد یاتاقان چقدر محکم در خانه خود جا میگیرد. برای بررسی این مقدار، تکنسینها شیمهایی با ضخامت یکسان (Ts) را دو طرف خط اتصال یاتاقان قرار میدهند و یک رشته لیدوایر را در امتداد محور شفت روی سطح یاتاقان میگذارند. سپس درپوش یا بست یاتاقان را نصب کرده و پیچهای خط اتصال را سفت میکنند. ضخامت نهایی سیم (Tf) معمولاً با ضخامت شیم مرجع برابر است یا از آن کمتر میماند؛ اختلاف این دو عدد، میزان فشردگی واقعی یاتاقان را نشان میدهد.
این کاربرد با روش رایج لیدوایر در خودروهای سواری و صنعتی که مقاله نحوه استفاده از لیدوایر آن را توضیح داد، تفاوت دارد؛ زیرا در موتورهای دریایی، اندازه یاتاقانها معمولاً بزرگتر و لقیهای مجاز بیشتر است. برای مقایسه با روش پلاستیک گیج در قطعات کوچکتر مانند یاتاقان شاتون خودرو، مقاله چرا پلاستیک گیج؟ را نیز بخوانید. برای آشنایی با استانداردهای بینالمللی روشهای مشابه، منبع Plastigauge UK نیز مرجع مفیدی است.
بهترین روشها
- همیشه از یک رشته تازه لیدوایر استفاده کنید. سیم کهنه نتیجه درستی نمیدهد.
- گشتاور مهرهها را دقیقاً مطابق دفترچه سرویس اعمال کنید تا فشردگی سیم واقعی بماند.
- برای اطمینان از دقت، اندازهگیری را در چند نقطه محیطی تکرار کنید.
- نتیجه نهایی را همیشه با دفترچه سازنده موتور مقایسه کنید، چون حد مجاز بسته به مدل موتور فرق میکند.
سوالات متداول درباره لیدوایر در موتورهای دریایی
لیدوایر در موتورهای دریایی دقیقاً چه کاربردی دارد؟
تکنسینها از لیدوایر برای اندازهگیری لقی یاتاقان اصلی و شاتون در مواقعی استفاده میکنند که ابزار تخصصی مانند فیلر تلسکوپی یا گیج عمقی در دسترس نیست.
تفاوت اندازهگیری لقی و بررسی فشردگی (Crush) یاتاقان چیست؟
لقی فاصله عملکردی بین یاتاقان و شفت را نشان میدهد، اما فشردگی نشان میدهد یاتاقان چقدر محکم داخل خانه خود جا گرفته است؛ هرکدام را با روشی متفاوت و با استفاده از لیدوایر بررسی میکنند.
چرا نباید سیم لیدوایر را بیش از حد فشرد؟
اگر ضخامت نهایی سیم از یکسوم قطر اولیه آن کمتر بیفتد، نتیجه اندازهگیری دیگر دقیق نخواهد بود و باید اندازهگیری را با سیم تازه تکرار کرد.
آیا روش لیدوایر در خودرو و موتورهای دریایی یکسان است؟
اصل کار مشابه است، اما در موتورهای دریایی معمولاً یاتاقانها بزرگتر هستند و تکنسینها سه رشته سیم را همزمان در نقاط مختلف قرار میدهند؛ برای آشنایی با روش رایج در خودرو، مقاله نحوه استفاده از لیدوایر را ببینید.
با رعایت این نکات، استفاده از لیدوایر در موتورهای دریایی نتیجهای قابلاعتماد برای اندازهگیری لقی و فشردگی یاتاقان به همراه میآورد.
برای خرید لیدوایر اصل با قطرهای مختلف و مشاوره درباره انتخاب قطر مناسب برای یاتاقان موتور شما، از دسته محصولات لیدوایر فروشگاه پلاستیک گیج دیدن کنید.