«خلاصی میل لنگ پژو چقدر است؟» و «لقی یاتاقان پراید چند باید باشد؟» از رایج‌ترین سؤال‌های تعمیرکارهای موتور است. در این مقاله عددهای لقی طولی میل لنگ، قطر محورها و لقی یاتاقان موتورهای رایج ایران را جمع کرده‌ایم. فقط عددهایی را آورده‌ایم که منبع معتبر دارند. هر جا کارخانه عدد لقی روغن را عمومی منتشر نکرده، آن را از روی قطر محور و با همان روشی که در دستیار لقی‌گیری سایت به کار رفته حساب کرده‌ایم و مشخص کرده‌ایم کدام عدد کارخانه‌ای است و کدام محاسبه‌ای.
سه عددی که باید بدانید
- لقی روغن یاتاقان (Oil Clearance): فاصله‌ی بین محور میل لنگ و یاتاقان. با پلاستیک گیج اندازه گرفته میشود.
- لقی طولی میل لنگ (End Play / End Float): جابه‌جایی جلو و عقب میل لنگ در بلوک. با ساعت اندیکاتور یا فیلر گیج اندازه گرفته میشود و با بغل‌یاتاقان تنظیم میشود.
- قطر محورها و پله‌ی تراش: برای فهمیدن اینکه میل لنگ استاندارد است یا تراش خورده و چه یاتاقانی لازم است.
جدول لقی میل لنگ و یاتاقان موتورهای رایج ایران
| موتور (خودرو) | قطر محور ثابت / متحرک | لقی روغن یاتاقان ثابت | لقی روغن یاتاقان متحرک | لقی طولی میل لنگ |
|---|---|---|---|---|
| XU7 (پژو ۴۰۵، پارس، سمند XU7) | ۶۰ / ۵۰ میلیمتر | ۰٫۰۳۰ تا ۰٫۰۶۰ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۷ تا ۰٫۳۲ میلیمتر ² |
| TU3 / TU5 هشتسوپاپ (پژو ۲۰۶ تیپ ۲ و موتورهای TU بلوک آلومینیومی) | ۴۹٫۹۸ / ۴۵ میلیمتر | ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۲۳ تا ۰٫۰۴۵ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۷ تا ۰٫۲۷ میلیمتر ² |
| پراید (موتور ۱٫۳ لیتری از خانوادهی B مزدا) | ۵۰ / ۴۳ میلیمتر | ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۲۲ تا ۰٫۰۴۳ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۸ تا ۰٫۲۸ (حداکثر ۰٫۳۰) میلیمتر ³ |
| EF7 (سمند EF7، سورن، دنا) | ۵۰ / ۴۵ میلیمتر | ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ میلیمتر ¹ | ۰٫۰۲۳ تا ۰٫۰۴۵ میلیمتر ¹ | حدود ۰٫۰۵ تا ۰٫۳۰ میلیمتر ⁴ |
¹ محاسبه‌شده از روی قطر محور: حد پایین = قطر × ۰٫۰۰۰۵ و حد بالا = قطر × ۰٫۰۰۱ (همان روش دستیار لقی‌گیری). این عدد مرجع کارخانه نیست؛ اگر کتاب تعمیرات عدد دیگری داد، عدد کتاب ملاک است.
² عدد کارخانه (مدارک تعمیراتی پژو). پژو برای موتورهای XU و TU یاتاقان ثابت را با کد رنگ (آبی، نارنجی، مشکی، زرد، سبز، سفید) و علامت روی بلوک و میل لنگ انتخاب می‌کند.
³ از کتاب تعمیرات مزدا برای موتورهای خانوادهی B. در همین کتاب، لقی روغن یاتاقان در حالت نو برای ثابت حدود ۰٫۰۲۴ تا ۰٫۰۴۲ و برای متحرک ۰٫۰۲۸ تا ۰٫۰۶۸ میلیمتر و حداکثر مجاز ۰٫۱۰ میلیمتر آمده است.
⁴ محدوده‌ی رایج موتورهای سواری؛ عدد دقیق را با ساعت زدن میل لنگ و کتاب تعمیرات ایرانخودرو کنترل کنید.
تیبا، ساینا و کوییک (موتور M13 و M15): قطر محورهای این موتورها عمومی منتشر نشده است. قطر محور را با میکرومتر اندازه بگیرید و در دستیار لقی‌گیری وارد کنید تا لقی معادلش را ببینید.
لقی یاتاقان را از روی قطر محور چطور حساب کنیم؟
وقتی کتاب تعمیرات در دسترس نیست، یک قاعده‌ی رایج در موتورسازی این است که لقی روغن یاتاقان بین ۰٫۰۰۰۵ تا ۰٫۰۰۱ برابر قطر محور باشد. مثلاً برای محور ۵۰ میلیمتری:
- حد پایین: ۵۰ × ۰٫۰۰۰۵ = ۰٫۰۲۵ میلیمتر
- حد بالا: ۵۰ × ۰٫۰۰۱ = ۰٫۰۵۰ میلیمتر
این حساب را دستیار لقی‌گیری خودکار انجام می‌دهد؛ کافی است قطر محور را وارد کنید. یادتان باشد این عدد تخمینی است و بعضی کارخانه‌ها لقی موتور نو را کمی تنگ‌تر می‌گیرند. اگر عدد کتاب تعمیرات را دارید، همان ملاک است.
اگر لقی اندازه‌گیری‌شده به حدود ۰٫۰۸ تا ۰٫۱۰ میلیمتر رسیده، یاتاقان یا محور سائیده شده و معمولاً باید میل لنگ تراش بخورد و یاتاقان آندرسایز بسته شود. لقی کمتر از حدود ۰٫۰۲ میلیمتر هم خطرناک است، چون فیلم روغن درست تشکیل نمی‌شود.
نکته‌ی مهم درباره‌ی پله‌ی تراش در موتورهای پژو
در مدارک کارخانه برای موتورهای XU و TU، قطر تعمیری محورها ۰٫۳ میلیمتر کمتر از استاندارد است (مثلاً محور ثابت XU7 از ۶۰ به ۵۹٫۷ میلیمتر). در بازار یاتاقان با سایزهای دیگر هم پیدا میشود. قبل از تراش، سایز را با تراشکار و فروشنده‌ی یاتاقان هماهنگ کنید و بعد از بستن، لقی را با پلاستیک گیج کنترل کنید. درباره‌ی پله‌های تراش در میل لنگ استاندارد و آندرسایز و سایزبندی یاتاقان بیشتر توضیح داده‌ایم.
بغل‌یاتاقان و لقی طولی
اگر لقی طولی از حد بیشتر شده، بغلیاتاقانها (یاتاقان‌های کف‌گرد) سائیده شده‌اند. در موتور XU7، بغل‌یاتاقان استاندارد ۱٫۸۵ میلیمتر ضخامت دارد و سایزهای تعمیری ۱٫۹۵، ۲٫۰۰ و ۲٫۰۵ میلیمتر هم تعریف شده است؛ پس لقی طولی بدون تراش میل لنگ هم قابل اصلاح است. در موتورهای TU هم طبق دستورالعمل پژو، لقی طولی با عوض کردن نیمه‌های بغل‌یاتاقان تنظیم میشود. روش اندازهگیری را در ساعت زدن میل لنگ ببینید.
لقی یاتاقان را چطور اندازه بگیریم؟
- کپه را باز کنید و محور و یاتاقان را کاملاً تمیز و خشک کنید.
- یک تکه پلاستیک گیج به عرض یاتاقان روی محور بگذارید.
- کپه را با گشتاور کتاب تعمیرات ببندید و میل لنگ را نچرخانید.
- کپه را باز کنید و پهنای پلاستیک گیج له‌شده را با خط‌کش پاکت مقایسه کنید.
آموزش کامل و تصویری در نحوه استفاده از پلاستیک گیج آمده است. روش‌های دیگر (لاتون، میکرومتر، لیدوایر) را هم در روش‌های اندازهگیری لقی میل لنگ و یاتاقان مقایسه کرده‌ایم. اگر عدد لقی را دارید و می‌خواهید بدانید وضعیت یاتاقان چطور است، از دستیار آنلاین محاسبه‌ی لقی یاتاقان استفاده کنید.
کدام پلاستیک گیج برای پژو، پراید و سمند؟
لقی یاتاقان موتورهای سواری ایران معمولاً بین ۰٫۰۲ تا ۰٫۰۸ میلیمتر است. برای این بازه:
- پلاستیک گیج سبز آمریکایی MPG (۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۷۶ میلیمتر): دقیق‌ترین انتخاب برای موتور سالم یا نو
- پلاستیک گیج قرمز انگلیسی PLA (۰٫۰۲۵ تا ۰٫۱۷۵ میلیمتر): بازه‌ی بازتر، مناسب موتور کارکرده
- پلاستیک گیج قرمز آمریکایی MPR (۰٫۰۵۱ تا ۰٫۱۵۲ میلیمتر): وقتی انتظار لقی زیاد دارید
برای تعمیرگاه‌هایی که زیاد موتور باز می‌کنند، جعبه‌ی MPG به‌صرفه‌تر است.
سوالات متداول
لقی مجاز یاتاقان پژو ۴۰۵ چقدر است؟
با محاسبه از روی قطر محور، لقی روغن یاتاقان ثابت XU7 (محور ۶۰ میلیمتری) حدود ۰٫۰۳۰ تا ۰٫۰۶۰ و یاتاقان متحرک (محور ۵۰ میلیمتری) حدود ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ میلیمتر است. لقی طولی میل لنگ XU7 طبق مدارک پژو در حالت نو ۰٫۰۷ تا ۰٫۳۲ میلیمتر است.
لقی طولی میل لنگ پژو ۲۰۶ چقدر است؟
برای موتورهای TU با بلوک آلومینیومی (مثل TU3 و TU5 هشتسوپاپ) طبق دستورالعمل تعمیرات پژو ۰٫۰۷ تا ۰٫۲۷ میلیمتر است و با عوض کردن بغلیاتاقانها تنظیم میشود.
لقی (خلاصی) میل لنگ و یاتاقان پراید چقدر است؟
لقی میل لنگ پراید در دو جهت کنترل میشود: لقی روغن یاتاقانها و لقی طولی. با محاسبه از روی قطر محور، لقی یاتاقان ثابت پراید (محور ۵۰ میلیمتری) حدود ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ و یاتاقان متحرک (محور ۴۳ میلیمتری) حدود ۰٫۰۲۲ تا ۰٫۰۴۳ میلیمتر است. حداکثر مجاز در کتاب تعمیرات خانوادهی B مزدا ۰٫۱۰ میلیمتر است. لقی طولی ۰٫۰۸ تا ۰٫۲۸ و حداکثر ۰٫۳۰ میلیمتر است.
پله‌ی تراش میل لنگ پژو ۰٫۲۵ است یا ۰٫۳؟
در موتورهای XU و TU پژو، قطر تعمیری محورها در مدارک کارخانه ۰٫۳ میلیمتر کمتر از قطر استاندارد است (مثلاً ۶۰ به ۵۹٫۷). قبل از خرید یاتاقان، سایز تراش را با تراشکار و فروشنده هماهنگ کنید.
لقی یاتاقان سمند EF7 چقدر است؟
محور ثابت EF7 حدود ۵۰ و محور متحرک حدود ۴۵ میلیمتر است. با محاسبه از روی قطر، لقی یاتاقان ثابت حدود ۰٫۰۲۵ تا ۰٫۰۵۰ و یاتاقان متحرک حدود ۰٫۰۲۳ تا ۰٫۰۴۵ میلیمتر است. اگر کتاب تعمیرات ایرانخودرو عدد دیگری داد، عدد کتاب ملاک است.
برای اندازهگیری لقی این موتورها کدام پلاستیک گیج را بخرم؟
لقی یاتاقان این موتورها معمولاً بین ۰٫۰۲ تا ۰٫۰۸ میلیمتر است؛ پلاستیک گیج قرمز انگلیسی PLA یا سبز آمریکایی MPG مناسب است. اگر موتور خیلی کارکرده است و انتظار لقی بیشتر دارید، MPR قرمز آمریکایی را هم کنار دستتان داشته باشید.
منابع
- دستورالعمل تعمیرات پژو برای موتورهای TU (بلوک آلومینیومی): مونتاژ موتور و لقی طولی و مشخصات میل لنگ
- مشخصات موتور XU7JP در کتاب تعمیرات پژو ۸۰۶: peugeotbook.ru
- کتاب تعمیرات مزدا ۳۲۳ (موتورهای خانوادهی B)