فلکس هون (Flex Hone) یا برس هون توپی، ابزاری انعطاف‌پذیر است که به دریل متصل می‌شود و برای پرداخت سطح داخلی سیلندرها و سوراخ‌ها به کار می‌رود. این ابزار براقی سطح سیلندر را از بین می‌برد، الگوی هاشور ضربدری ایجاد می‌کند و پلیسه‌ها را برمی‌دارد؛ بدون آنکه قطر سوراخ را به میزان قابل‌توجهی تغییر دهد.
فلکس هون از چه ساخته شده است؟
- ساقه: از دو رشته سیم فولادی تابیده تشکیل شده است که به سه‌نظام دریل متصل می‌شوند.
- رشته‌های نایلونی: به‌صورت شعاعی در اطراف ساقه قرار گرفته‌اند و ساختار یک برس استوانه‌ای را تشکیل می‌دهند.
- گلوله‌های ساینده: در انتهای هر رشته، یک گلوله‌ی کوچک از ذرات ساینده مانند سیلیکون کاربید یا اکسید آلومینیوم به آن چسبانده شده است.
به دلیل شکل ظاهری این ابزار، در بازار با نام‌هایی مانند «برس توپی»، «هون توپی»، «سنگ هون توپی» و «بال هون» (Ball Hone) نیز شناخته می‌شود. Flex-Hone در اصل نام تجاری شرکت آمریکایی BRM است که این ابزار را طراحی و تولید کرده است؛ اما امروزه این نام برای اشاره به انواع برس‌های هون توپی نیز به کار می‌رود.
چرا فلکس هون «انعطاف‌پذیر» است؟
رشته‌های برس انعطاف‌پذیر هستند و خم می‌شوند. به همین دلیل، قطر برس را کمی بزرگ‌تر از قطر سوراخ در نظر می‌گیرند تا با اعمال فشار ملایم روی دیواره بنشیند. این ساختار چند ویژگی دارد:
- برس به‌صورت خودکار در مرکز سوراخ قرار می‌گیرد و با محور آن هم‌راستا می‌شود.
- با سایش تدریجی گلوله‌های ساینده، برس به‌طور خودکار این سایش را جبران می‌کند و تا پایان عمر مفید، فشار تقریباً ثابتی به سطح وارد می‌کند.
- برس فقط قله‌های تیز سطح را برمی‌دارد و دره‌های نگه‌دارنده‌ی روغن را حفظ می‌کند؛ در نتیجه، سطح پلاتو (Plateau) ایجاد می‌شود.
فرق فلکس هون با سنگ هون و دستگاه هون
| ویژگی | فلکس هون (برس توپی) | سنگ هون سخت / دستگاه هون |
|---|---|---|
| کار اصلی | پرداخت سطح، گلیزگیری، هاشور، پلیسه‌گیری | رساندن سوراخ به اندازه‌ی نهایی |
| برداشت فلز | خیلی کم | قابل‌کنترل و بیشتر |
| اصلاح دوپهنی و مخروطی | ندارد؛ از شکل موجود پیروی می‌کند | دارد (همراه بورینگ) |
| ابزار لازم | دریل معمولی | دستگاه یا مهارت بیشتر |
| هزینه | کم | بیشتر |
به‌طور خلاصه، اگر سیلندر از نظر ابعادی سالم است و تنها به رفع براقی یا یکنواخت‌سازی سطح نیاز دارد، استفاده از فلکس هون کافی است. اما اگر سیلندر دچار سایش، بیضی‌شدن یا مخروطی‌شدن شده باشد، ابتدا باید عملیات بورینگ و سپس هون ماشینی انجام شود. توضیحات کامل در مقاله‌ی تفاوت هون و بورینگ آمده است.
فلکس هون کجا به کار می‌رود؟
از کاربردهای این ابزار می‌توان به پرداخت سیلندر موتور خودرو و موتورسیکلت، جک‌های هیدرولیک و پنوماتیک، سیلندر ترمز و کلاچ، سیلندر کمپرسور، بدنه‌ی شیرآلات و پلیسه‌گیری سوراخ‌های متقاطع اشاره کرد. فهرست کامل کاربردها و اطلاعات مربوط به انتخاب سایز و زبری در راهنمای کامل فلکس‌هون ارائه شده است.
فلکس هون در سایزهای ۱۲، ۱۶، ۳۲ و ۵۰ میلی‌متر در صفحه‌ی خرید برس هون توپی موجود است.