ممکن است الایمنت پمپ با دقت انجام شده باشد، اما پس از چند روز ارتعاش دستگاه دوباره افزایش پیدا کند یا آببند مکانیکی دچار نشتی شود. یکی از دلایل رایج این اتفاق، تنش لوله است. این مشکل زمانی ایجاد میشود که لوله‌ی مکش یا دهش تحت فشار به فلنج پمپ متصل شده و هنگام بستن پیچ‌ها، نیرویی به پمپ وارد کند که آن را از موقعیت اصلی خود جابه‌جا می‌کند. در چنین شرایطی، شیم گذاری به‌تنهایی راه‌حل نیست؛ چون لوله همچنان به پمپ نیرو وارد می‌کند و موقعیت آن را تغییر میدهد.
تنش لوله از کجا می‌آید؟
- فلنج لوله با فلنج پمپ موازی یا هم‌مرکز نیست و هنگام بستن پیچ‌ها، با اعمال نیرو و کشیده شدن به سمت فلنج پمپ در موقعیت خود قرار می‌گیرد.
- فاصله‌ی بین دو فلنج با ضخامت واشر مطابقت ندارد؛ یعنی این فاصله ممکن است بیشتر یا کمتر از ضخامت واشر باشد.
- لوله تکیهگاه مناسبی ندارد و بخشی از وزن آن به‌جای سازه‌ی نگهدارنده، به پمپ منتقل میشود.
- انبساط حرارتی لوله در شرایط کار باعث ایجاد نیرو و جابهجایی پمپ میشود.
قبل از بستن لوله: فلنج‌ها را چک کنید
در یکی از مشخصات فنی شهرداری تولسا (آمریکا) برای پمپ‌ها، انجام کنترل‌های زیر به‌منظور بررسی تنش لوله الزامی شده است:
| کنترل | حد مجاز |
|---|---|
| موازی نبودن فلنج لوله و پمپ (برای فلنج ۴ اینچ، روی قطر خارجی) | حداکثر حدود ۰٫۲۳ میلیمتر؛ ترجیحاً ۰٫۱۳ میلیمتر |
| هم‌راستا نبودن سوراخ‌های پیچ | حداکثر حدود ۱٫۶ میلیمتر |
| فاصله‌ی دو فلنج | به اندازه‌ی واشر، با حدود ۱٫۵ میلیمتر بالا و پایین |
حد مجاز موازی بودن فلنج‌ها به قطر فلنج بستگی دارد. برای سایر اندازه‌های فلنج، باید به جدول مربوط در همان مشخصات فنی یا دستورالعمل سازنده‌ی پمپ مراجعه کنید.
تست ساعت هنگام بستن لوله
- ابتدا الایمنت پمپ و موتور را انجام دهید و موقعیت آن‌ها را تنظیم کنید.
- دو ساعت اندیکاتور را روی بدنه‌ی موتور یا شاسی نصب کنید، به‌طوری‌که نوک هر ساعت با محور پمپ تماس داشته باشد. یکی از ساعت‌ها باید جابهجایی عمودی و دیگری جابهجایی افقی را اندازه‌گیری کند. سپس هر دو ساعت را صفر کنید.
- یک واشر نو بین فلنج‌ها قرار دهید و پیچ‌های اتصال را به‌صورت ضربدری در سه مرحله سفت کنید. میزان گشتاور در این مراحل باید به‌ترتیب ۱۰٪، ۳۰٪ و ۱۰۰٪ گشتاور نهایی باشد.
- هنگام سفت کردن پیچ‌ها، تغییرات هر دو ساعت اندیکاتور را به‌دقت کنترل کنید. اگر جابهجایی هرکدام از آن‌ها از ۰٫۰۵ میلیمتر (دو هزارم اینچ) بیشتر شد، تنش لوله بیش از حد مجاز است. در این شرایط باید وضعیت لوله یا تکیهگاه آن اصلاح شود و تست را دوباره انجام دهید.
برطرف کردن تنش لوله وظیفه‌ی واحد لوله‌کشی و لوله‌کش است، نه بخشی از عملیات شیم گذاری. استفاده از شیم برای جبران نیروی واردشده از طرف لوله، فقط مشکل را موقتاً پنهان می‌کند؛ در حالی که تنش همچنان به یاتاقانها و آببند مکانیکی منتقل میشود.
بعد از اصلاح
پس از اطمینان از اتصال لوله بدون اعمال تنش، الایمنت نهایی پمپ و موتور را انجام دهید و مقادیر اندازه‌گیری‌شده را در دو مرحله‌ی «قبل» و «بعد» ثبت کنید. اگر در بازدید بعدی مشخص شد که الایمنت تغییر کرده است، تنش لوله باید یکی از اولین مواردی باشد که بررسی می‌کنید. ثبت و مقایسه‌ی این اطلاعات با استفاده از گزارش الایمنت امکان‌پذیر است. برای آشنایی با سایر خطاهای رایج، مقاله‌ی ۵ اشتباه رایج تراز ماشین‌آلات و برای بررسی تأثیر تغییرات دما، مقاله‌ی رشد حرارتی در الایمنت را مطالعه کنید.
سؤالات متداول
تنش لوله چه اثری روی پمپ دارد؟
تنش لوله باعث میشود پمپ از موقعیت هممحوری با موتور خارج شود و نیروهای اضافی به یاتاقانها، آببند مکانیکی و کوپلینگ وارد شوند. در نتیجه، الایمنتی که با دقت انجام شده است نیز در موقعیت خود باقی نمیماند.
حد مجاز جابهجایی محور پمپ هنگام بستن لوله چقدر است؟
در مشخصات فنی نمونهای که در این مقاله بررسی شده است، هنگام انجام تست، جابهجایی محور پمپ در راستای عمودی یا افقی نباید از ۰٫۰۵ میلیمتر (دو هزارم اینچ) بیشتر شود.
میشود تنش لوله را با شیم جبران کرد؟
خیر. شیم گذاری فقط موقعیت پمپ را تغییر میدهد و نیروی ناشی از تنش لوله را از بین نمیبرد. برای رفع اصولی مشکل، باید وضعیت لوله، فلنج یا تکیهگاه آن اصلاح شود.
منابع
- City of Tulsa — Division 7, 703: Pipe strain allowed on rotating equipment
- Maintenance World — Thermal growth and shaft alignment
خرید و سفارش: انواع شیم شکاف‌دار استیل، کیت‌های آماده‌ی PG TMAS و شیم‌های سفارشی مطابق نقشه را می‌توانید در صفحه‌ی شیم برش‌خورده و کیت شیم مشاهده کنید. برای ثبت سفارش یا دریافت مشاوره، از طریق واتس‌اپ ۰۹۱۳۹۰۴۵۲۵۵ پیام بدهید؛ ارسال از شیراز به همه‌ی شهرها انجام میشود.