در پمپ‌های عمودی، از جمله پمپ‌های توربینی، چاهی و برج خنک‌کن، موتور روی یک آداپتور یا پایهی فلنجی در قسمت بالایی پمپ نصب میشود و برخلاف موتورهای افقی، پایهی معمولی ندارد. در این ساختار، پیچهای اتصال فلنج همان نقش پایههای موتور را ایفا می‌کنند و شیم‌ها بین فلنج موتور و آداپتور قرار می‌گیرند. اصول کلی اصلاح الایمنت مشابه موتورهای افقی است، اما اجرای آن چند نکته‌ی اختصاصی دارد که باید در نظر گرفته شود.
شیار راهنما آفست را محدود میکند، زاویه را نه
در بیشتر موتورهای فلنجی، یک شیار یا لبه‌ی راهنما (Rabbet) وجود دارد که داخل آداپتور قرار می‌گیرد. این بخش، جابهجایی موازی یا آفست را محدود میکند، اما مانع ایجاد ناهمراستایی زاویهای نمیشود. بنابراین، اگر سطح فلنج یا آداپتور با زاویهی نامناسب ماشین‌کاری شده باشد یا آلودگی و ذرات خارجی بین دو سطح باقی مانده باشند، محور موتور نسبت به محور پمپ دچار زاویه میشود. البته همه‌ی موتورها به شیار راهنما مجهز نیستند؛ بنابراین پیش از شروع کار، وجود این بخش را بررسی کنید.
اصلاح زاویه با شیم
شیم باید بین فلنج موتور و آداپتور، در قسمت زیر پیچهایی قرار بگیرد که در سمت بازشدگی زاویه هستند. ضخامت موردنیاز شیم را می‌توان با استفاده از مقدار زاویه و قطر دایرهی پیچها محاسبه کرد:
ضخامت شیم = زاویه (میلیمتر در ۱۰۰ میلیمتر) × قطر دایرهی پیچها (میلیمتر) ÷ ۱۰۰
مثال: فرض کنید مقدار زاویه ۰٫۰۵ میلیمتر در ۱۰۰ میلیمتر و قطر دایرهی پیچها ۳۰۰ میلیمتر باشد. ضخامت شیم موردنیاز به این صورت محاسبه میشود: ۰٫۰۵ × ۳۰۰ ÷ ۱۰۰ = ۰٫۱۵ میلیمتر. این شیم باید زیر پیچهای سمت باز زاویه نصب شود. پیچهای میانی نیز متناسب با فاصله‌ی آن‌ها از محور چرخش، سهم کمتری از ضخامت شیم را دریافت می‌کنند.
برای این نوع اتصال، شیم شکاف‌دار مربعی معمولاً فضای کافی برای نصب ندارد. در عوض باید از شیم نعل‌اسبی یا هلالی استفاده کنید که ابعاد آن با لبه‌ی فلنج مطابقت داشته باشد و طبق نقشه با لیزر بریده میشود. برای آشنایی با شکل‌های متداول این قطعات، مقاله‌ی انواع شیم برش‌خورده را ببینید.
اصلاح آفست
اگر پس از اصلاح ناهمراستایی زاویهای، مقدار آفست همچنان خارج از تلرانس باشد، باید موقعیت موتور را بهصورت جانبی روی آداپتور تنظیم کنید. این جابهجایی معمولاً با استفاده از پیچهای جکی نصب‌شده روی فلنج انجام میشود. روش تنظیم موقعیت موتور با پیچ جک نیز مشابه روشی است که برای موتورهای افقی به کار می‌رود.
خطاهای رایج
- کثیفی بین فلنج‌ها: باقی ماندن رنگ، زنگ‌زدگی یا ذرات خارجی بین فلنج موتور و آداپتور می‌تواند باعث ایجاد ناهمراستایی زاویهای شود. پیش از هرگونه اندازهگیری یا تنظیم، هر دو سطح اتصال را کاملاً تمیز کنید.
- تراش کج آداپتور: اگر الایمنت با ساعتی انجام شود که روی محور موتور نصب شده و درون آداپتور صفر شده است، نتیجه فقط هم‌محوری موتور با آداپتور را نشان می‌دهد؛ نه هم‌محوری آن با محور واقعی پمپ. برای جلوگیری از این خطا، آداپتور باید به‌گونه‌ای ماشین‌کاری شده باشد که سطح و محور مرجع آن با محور پمپ هم‌مرکز باشند.
- کوپلینگ صلب پیچی: هنگام انجام اندازه‌گیری‌ها، پیچهای کوپلینگ را کمی شل کنید تا از ایجاد تنش در مجموعه جلوگیری شود. البته میزان شل کردن باید کنترل‌شده باشد و نباید به حدی برسد که پروانه با پوسته تماس پیدا کند.
- فاصله‌ی کوپلینگ و بالا آمدن پروانه: در بسیاری از پمپ‌های عمودی، تنظیم فاصله‌ی کوپلینگ مستقیماً با تنظیم ارتفاع پروانه ارتباط دارد. بنابراین هرگونه تغییر در این فاصله می‌تواند مقدار لقی پروانه را نیز تغییر دهد.
حدود مجاز الایمنت بر اساس سرعت دورانی دستگاه در جدول تلرانس الایمنت ارائه شده است.
سؤالات متداول
در پمپ عمودی شیم کجا گذاشته میشود؟
شیم بین فلنج موتور و آداپتور یا پایهی فلنجی نصب میشود و باید زیر پیچهایی قرار بگیرد که در سمت باز زاویه هستند. در این ساختار، پیچهای فلنج همان وظیفهی پایههای موتور در الایمنت افقی را بر عهده دارند.
ضخامت شیم برای اصلاح زاویهی موتور فلنجی چطور حساب میشود؟
برای محاسبهی ضخامت شیم، مقدار زاویه را بر حسب میلیمتر در ۱۰۰ در قطر دایرهی پیچها ضرب کنید و حاصل را بر ۱۰۰ تقسیم کنید. برای مثال، زاویهی ۰٫۰۵ میلیمتر در ۱۰۰ میلیمتر با قطر دایرهی پیچ ۳۰۰ میلیمتر، به شیمی با ضخامت ۰٫۱۵ میلیمتر نیاز دارد.
شیار راهنمای فلنج الایمنت را تضمین میکند؟
خیر. شیار راهنما فقط میزان جابهجایی موازی یا آفست را محدود میکند و مانع ناهمراستایی زاویهای نمیشود. بنابراین زاویه باید بهصورت مستقل اندازهگیری و با شیم گذاری مناسب اصلاح شود.
منابع
خرید و سفارش: انواع شیم شکاف‌دار استیل، کیت‌های آماده‌ی PG TMAS و شیم‌های سفارشی مطابق نقشه را می‌توانید در صفحه‌ی شیم برش‌خورده و کیت شیم مشاهده کنید. برای ثبت سفارش یا دریافت مشاوره، از طریق واتس‌اپ ۰۹۱۳۹۰۴۵۲۵۵ پیام بدهید؛ ارسال از شیراز به همه‌ی شهرها انجام میشود.