شیم برش‌خورده (Pre-Cut) چیست؟ ابعاد استاندارد و قواعد نصب

در بسیاری از کارگاه‌های ایران، وقتی لازم است یک الکتروموتور یا پمپ چند دهم میلی‌متر بالاتر قرار بگیرد، معمولاً از ورق شیم و قیچی استفاده می‌کنند. این روش در ابتدا جواب می‌دهد، اما ممکن است چند ماه بعد دستگاه دوباره دچار لرزش شود، بی‌آنکه علت آن مشخص باشد. در بسیاری از این موارد، مشکل از شیم دست‌برش‌خورده است، نه از تراز دستگاه.

شیم برش‌خورده (Pre-Cut Shim) راهکار صنعتی برای رفع همین مشکل است. این شیم‌ها از ورق استیل ضدزنگ ساخته می‌شوند، از قبل در ابعاد استاندارد برش می‌خورند، لبه‌هایشان پلیسه‌گیری می‌شود و ضخامت روی هر قطعه حک می‌شود. همچنین یک شکاف U شکل دارند که امکان قرار دادن شیم زیر پایه را بدون باز کردن کامل پیچ فراهم می‌کند.

چرا شکاف U شکل مهم است

تفاوت اصلی و در عین حال مهم همین‌جاست. برای نصب یک ورق شیم معمولی که با قیچی برش خورده است، باید پیچ پایه را کاملاً خارج کنید. در نتیجه، دستگاه از موقعیت خود آزاد می‌شود و با هر بار خارج کردن پیچ، احتمال جابه‌جایی موقعیتی که با دقت تراز کرده‌اید وجود دارد.

در شیم‌های دارای شکاف U شکل، کافی است پیچ را شل کنید و شیم را از پهلو زیر پایه قرار دهید. به این ترتیب، تراز افقی دستگاه حفظ می‌شود و فقط ارتفاع آن تغییر می‌کند. در دستگاه‌های چهارپایه که تنظیم ارتفاع چندین بار تکرار می‌شود، همین تفاوت می‌تواند زمان کار را از یک ساعت به یک روز کاهش دهد.

ابعاد استاندارد شیم برش‌خورده

ابعاد شیم‌های برش‌خورده در صنعت تا حد زیادی استاندارد شده است. سایز شیم را بر اساس ابعاد کف پایه دستگاه انتخاب کنید و مطمئن شوید عرض شکاف از قطر پیچ بیشتر باشد:

شیم‌های استاندارد معمولاً در ضخامت‌های ۰٫۰۵ تا ۳ میلی‌متر عرضه می‌شوند و جنس رایج آن‌ها استیل ضدزنگ ۳۰۴ است.

برای انتخاب سایز مناسب بر اساس قطر پیچ، به راهنمای انتخاب سایز شیم از روی پیچ و کف پایه مراجعه کنید.

سه قاعده‌ای که اگر رعایت نشود، سافت فوت می‌سازید

۱. بیشتر از سه عدد نگذارید

در تراز حرفه‌ای ماشین‌آلات، قاعده این است که سه شیم زیر هر پایه کافی باشد؛ فقط در شرایط استثنایی می‌توان از چهار شیم استفاده کرد. افزایش تعداد شیم‌ها فراتر از این مقدار، خود می‌تواند به یک عامل مشکل‌ساز تبدیل شود.

دلیلش فیزیکی است: هر فصل مشترک بین دو ورق، یک لایه هوا و ناصافی میکروسکوپی دارد. ده شیم نازک یعنی ده فصل مشترک که زیر بار پیچ جمع می‌شوند و حالت فنری می‌سازند. نتیجه دقیقاً همان سافت فوتی است که می‌خواستید رفعش کنید.

۲. نازک را بین ضخیم ساندویچ کنید

اگر استفاده از چند شیم اجتناب‌ناپذیر است، شیم‌های کم‌ضخامت را در لایه‌های میانی و شیم‌های ضخیم‌تر را در بالا و پایین قرار دهید. شیم کم‌ضخامت زیر بار پیچ به‌راحتی دچار تابیدگی می‌شود و ممکن است لبه آن بالا بیاید؛ اما قرار گرفتن آن بین دو ورق ضخیم و صلب، احتمال تغییر شکل را کاهش می‌دهد و به حفظ حالت صاف آن کمک می‌کند.

۳. عدد حک‌شده را باور نکنید — میکرومتر بزنید

این نکته کمتر مورد توجه قرار می‌گیرد، اما می‌تواند منشأ بسیاری از مشکلات در شیم گذاری باشد. ضخامت واقعی شیم‌های کم‌ضخامت معمولاً به عدد حک‌شده روی آن‌ها بسیار نزدیک است؛ با این حال، در شیم‌های ضخیم‌تر اختلاف بیشتری مشاهده می‌شود و این اختلاف گاهی به ۰٫۲ میلی‌متر می‌رسد. به همین دلیل، ضخامت شیم‌های بالاتر از حدود ۰٫۶ میلی‌متر را با میکرومتر اندازه‌گیری کنید.

برای مثال، شیمی که ضخامت ۲٫۵ میلی‌متر روی آن حک شده است، ممکن است در اندازه‌گیری واقعی ۲٫۶ میلی‌متر ضخامت داشته باشد. اگر سه عدد از این شیم‌ها را روی هم قرار دهید، خطای تجمعی به‌راحتی می‌تواند از کل تلرانس مجاز تراز بیشتر شود. پیش از نصب، ضخامت تمام شیم‌های مورد استفاده را با میکرومتر اندازه‌گیری کنید. برای آشنایی بیشتر با این موضوع، مقاله تلرانس ضخامت شیم پلیت را مطالعه کنید.

چهار اشتباه رایج

• استفاده از واشر به‌جای شیم. واشر فقط دور پیچ را دربر می‌گیرد و بار را روی سطح حلقوی کوچکی متمرکز می‌کند؛ در حالی که پایه دستگاه باید در تمام سطح باربر خود تکیه‌گاه مناسب داشته باشد.
• استفاده از شیم دارای پلیسه. وجود پلیسه در لبه برش، حتی اگر ارتفاع آن چند صدم میلی‌متر باشد، می‌تواند باعث نشستن نامناسب و کج شدن پایه شود. این مورد یکی از رایج‌ترین ایرادهای شیم‌های دست‌ساز است.
• نادیده گرفتن زنگ‌زدگی و لایه رنگ. وجود رنگ یا زنگ‌زدگی در زیر پایه، عملاً یک لایه شیم ناخواسته ایجاد می‌کند. پیش از شیم گذاری، سطح تماس باید کاملاً تمیز و عاری از این لایه‌ها باشد.
• انتخاب شیم بزرگ‌تر از پایه. شیم نباید از لبه صفحه زیر پایه (فونداسیون) بیرون بزند یا با گوشه گرد پایه تداخل داشته باشد. معیار اصلی این است که شیم دست‌کم حدود ۸۰٪ از سطح کف پایه را پوشش دهد.

برش‌خورده یا بریدن از ورق؟

استفاده از ورق و برش دستی در همه شرایط روش نامناسبی نیست. اگر پایه دستگاه شکل غیراستانداردی داشته باشد، به ضخامت خاصی نیاز داشته باشید یا قرار باشد این کار فقط یک بار انجام شود، برش از ورق شیم پلیت کاملاً منطقی است.

اما اگر تراز ماشین‌آلات بخشی از فعالیت روزمره شما در نیروگاه، پتروشیمی، کارخانه سیمان یا کشتی است، باید زمان صرف‌شده برای برش، پلیسه‌گیری و اندازه‌گیری شیم‌ها را در هر نوبت محاسبه کنید. شیم برش‌خورده این مراحل را حذف می‌کند و مهم‌تر از آن، متغیر انسانی را از فرایند خارج می‌کند.

برای جبران اختلاف ارتفاع‌های زیاد نیز یک قاعده عملی وجود دارد: به‌جای انباشتن تعداد زیادی شیم، از یک بلوک فولادی ماشین‌کاری‌شده استفاده کنید و تنظیم نهایی ارتفاع را با یک یا دو شیم انجام دهید.

انتخاب برای کار شما

سایز شیم را بر اساس سطح کف پایه انتخاب کنید، نه قطر پیچ. شیم باید تمام ناحیه باربر پایه را پوشش دهد. همچنین عرض شکاف باید از قطر پیچ بیشتر باشد تا بتوانید شیم را بدون خارج کردن پیچ در محل نصب کنید.

اگر به یک مجموعه آماده شامل ضخامت‌های مختلف نیاز دارید، کیت‌های PG TMAS را بررسی کنید. این کیت‌ها کپی کیت‌های SKF TMAS هستند و در ایران مونتاژ می‌شوند. برای استفاده در یک سایز، کیت‌های ۱۷۰ عددی PG TMAS 50/KIT، PG TMAS 75/KIT و PG TMAS 100/KIT گزینه‌های کافی هستند. برای تیم‌های تعمیراتی که با ماشین‌آلات و ابعاد پایه‌های مختلف سروکار دارند، کیت سه‌سایزه‌ی PG TMAS 510 انتخاب مناسب‌تری است.

اگر درباره ترکیب ضخامت‌های مورد نیاز مطمئن نیستید یا پایه دستگاه شما ابعاد و شکل خاصی دارد، مشخصات فنی را برای ما ارسال کنید. فروشگاه پلاستیک گیج در زمینه تأمین شیم پلیت و ابزارهای اندازه‌گیری و تراز فعالیت دارد و می‌توانیم ترکیب مناسب را بر اساس مشخصات دستگاه پیشنهاد دهیم.

مطالب مرتبط

• سافت فوت چیست و چطور با شیم رفع می‌شود؟
• شیم‌گذاری گام‌به‌گام
• شیم لمینیت چیست و چه فرقی با شیم تکی دارد؟
• ۵ اشتباه رایج در تراز ماشین‌آلات

خرید شیم پلیت: ورق لاتون استیل — مشخصات همه جنس‌ها و ضخامت‌ها به همراه قیمت روز در صفحه‌ی خرید ورق لاتون (شیم پلیت) در دسترس است.

مطالب مرتبط: برای اطلاعات بیشتر، مطالب چند شیم زیر هر پایه مجاز است، برش شیم از رول در کارگاه و تست سافت فوت پمپ را مطالعه کنید.

مطالب مرتبط: برای آشنایی با انواع شیم و روش‌های ساخت و انتخاب آن، مطالب شیم برش‌خورده و کیت شیم PG TMAS، انواع شیم برش‌خورده در صنعت، سفارش شیم طبق نقشه و برش لیزر استیل با نیتروژن را ببینید.

بیشتر بخوانید: مطالب سایز شیم A، B، C و D و کی شیم را دور بیندازیم؟ را نیز مطالعه کنید.